Archeologie – maalsteen – vijzel – bodemvondst

Posted: December 19, 2015 by Virtual Vastgoed in Geschiedenis, Goud, Grondstoffen, Handel

Een vijzel of een maalsteen zijn gebruiksvoorwerpen uit de prehistorie voor het malen van granen, gerst, rogge, kruiden of andere etenswaren. Er zijn verschillende soorten maalsteen bekend van bodemvondsten en archeologische ontdekkingen. De vijzels of maalstenen zijn ooit gebruikt door ‘steentijd’ mensen en wellicht als offer in het water geworpen zoals in de prehistorie vaak het geval was.

preshistorie potten archeologie maalsteen vijzel

De ouderdom van het gevonden object is in te schatten aan de hand van vergelijkbare vondsten, de omgeving en de bodem van de vindplaats. Helaas was de bodem van de vindplaats niet in originele staat door de uitvoering van een waterschapsproject, waardoor de artefacten aan de oppervlakte kwamen te liggen. Anders zou het object ongeveer een meter onder de grond hebben gelegen en nooit door me zijn gevonden. De afgegraven grond is reeds afgevoerd door het waterschap.

preshistorie potten archeologie maalsteen vijzel

Het neolithicum zou een geschikte datering van de bodemvondst kunnen zijn. Dit is de periode die 11.000 v. Christus begon en bekend staat om de rondtrekkende jagers en verzamelaars welke steeds meer over gingen naar landbouw- en veeteelt gerichte samenleving. Deze ontwikkeling zou zich vanuit het Midden-Oosten en de Balkan hebben verspreid naar West-Europa.

preshistorie potten archeologie maalsteen vijzel

Aardewerken potten en werktuigen zijn kenmerkend voor dit tijdperk, net als de uitvinding van het wiel. Bekende prehistorische culturen zijn de Trechterbekercultuur (strijdbijlcultuur) en de Touwbekercultuur. Zei bouwden ook grafheuvels die veelal zichtbaar zijn in landschap van oost Nederland zoals in Drenthe, Overijssel (Twente) en Gelderland. De hunnebedden in Drenthe zijn het voornaamste bouwwerk van deze bandkeramische cultuur in Nederland.

preshistorie potten archeologie maalsteen vijzel

Het voorwerp is gevonden op de kruising van verschillende beekjes in het oosten van het land. De plek is te omschrijven als een groen en natuurlijk landschap met bossen, glooiende weilanden, en een aantal beekjes die er bij elkaar komen. In de buurt heb je nog vrij grote aaneengesloten bossen. Op ongeveer 500 meter afstand staat een boerderij en verderop staan nog een paar boerderijen. Vele heuveltjes in de boerenweilanden lijken niet natuurlijk en sommige zijn al aangewezen als grafheuvel. De aanwezigheid van deze grafheuvels is echter duidelijk zichtbaar voor een kenner.

Het landschap van Twente

Het landschap is te omschrijven als het kenmerkende Twentse houtwallen landschap / Twents coulisselandschap. De beekjes die er stromen hebben de naam ‘Loolee’ en Oude Bornsche Beek. Een kleiner beekje komt precies op de vindplaats samen bij de twee hierboven genoemde grotere beekjes. Het kan zijn dat dit voor de prehistorische bewoner een belangrijke strategische plek bij het water is geweest. Wellicht was het water belangrijk voor landbouw, veelteelt en visserij. Maar ook transport was over het water de meest logische keuze omdat de wegen nat en onbegaanbaar waren.

Prehistorische potten Nederland

Het gevarieerde landschap zou passen in de overgang van jagers en verzamelaars naar landbouw zoals genoemd in het neolithicum. Overigens is de theorie dat de landbouw zich vanuit de ‘vruchtbare sikkel’ heeft verspreid over West-Europa vanaf 11.000 voor christus en rond 4000 voor christus West-Europa transformeerde in een landbouw- en veeteelt gerichte samenleving.

De steentijd in Nederland

Deze cultuur behoort tot de oudste landbouwculturen in Midden- en West-Europa. Om landbouw te bedrijven werd eerst een stuk bos gerooid, zodat er voldoende open ruimte ontstond en bouw- en brandhout beschikbaar kwam. Door begrazing van het gedomesticeerde vee, koeien, geiten, schapen en varkens, bleef het gebied rond de nederzetting later open. Men verbouwde emmertarwe, eenkoorn, vlas, erwten, linzenwikke en peulvruchten en in een late fase papaver. Nog steeds is tegenwoordig de belangrijke functie voor de landbouw zichtbaar in de directe omgeving van de vindplaats.

Het waterschapsproject in beeld

De materiaalsoort van de archeologische vondst is mij helaas niet bekend, en ben ik erg benieuwd naar. Leden van de archeologievereniging hadden er een verschillende kijk op. Sommige dachten dat het voorwerp bestond uit vuursteen. Naar mijn mening kan dit geen vuursteen zijn want dat is glad en goed schoon te maken. Behalve de twee ‘potten’ lagen er ook ronde stenen die precies in de pot passen en dus gebruikt kunnen zijn om te malen.

Versteend hout met gouden lepeltje

Dit lijkt meer op iets van gebakken klei maar met zekerheid kan ik dat niet zeggen. Als je het voorwerp in de handen hebt of ziet voelt het vrij zwaar en stevig aan. Het is ook een stuk groter, zwaarder en indrukwekkender dan de foto’s doen vermoeden. Aan de perfecte ronde vorm te zien lijkt het erop dat de archeologische vondst door mensen is vervaardigd en bewerkt.Versteend hout Nederland

Andere vondsten wijzen op een steentijd artefact omdat er met name vuurstenen en andere stenen zijn gevonden. Ook is er een fossiel van een schaaldier en versteend hout gevonden en grote rotsblokken met pyriet en markasiet (beide materialen werden vroeger gebruikt voor het maken van vuur). Het lijkt erop dat er geen sporen van ijzer, koper of brons zijn te vinden na een paar keer zoeken met een metaaldetector maar het is natuurlijk ook zo dat goud bijvoorbeeld niet eens wordt aangetoond met een metaaldetector.

Versteend hout Nederland

Al met al ben ik erg onder de indruk van deze prachtige archeologische bodemvondst die mij veel vertelt over de geschiedenis van de streek maar daarnaast ook fascineert tot meer vragen. Wie hierover wil converseren met mij kan contact opnemen.

De prehisorische potten maalsteen vijzel

Heeft u meer informatie over deze archeologische bodemvondst? of heeft u vergelijkbare voorwerpen gevonden? Neem gerust contact op met VirtualVastgoed@gmail.com, of HanBoerrigter@hotmail.com via de email. Graag zou ik informatie uitwisselen met anderen over dit fascinerende onderwerp.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s